ความเป็นมา


121022103639


         ศูนย์สัตว์ทดลอง
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 
จัดตั้งขึ้นเพื่อตอบรับการเข้าสู่การเป็นประชาคมอาเซียน (ASEAN Community)ภายในปี.. 2558 โดยประชาคมอาเซียนมีเป้าหมายให้อาเซียนเป็นตลาดเดียวและมีฐานการผลิตร่วมกันเพื่อให้อาเซียนมีความสามารถในการแข่งขันกับภูมิภาคอื่นโดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านเศรษฐกิจซึ่งในการสร้างและพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจของประเทศประเทศไทยจะต้องเตรียมความพร้อมในทุกๆด้านเพื่อให้สามารถก้าวไปได้พร้อมกับประเทศอื่นๆและไม่เสียโอกาส

ในส่วนของงานการเลี้ยงสัตว์เพื่องานวิทยาศาสตร์ที่มีมาตรฐานนั้นเป็นเรื่องพื้นฐานที่สำคัญอีกหนึ่งงานที่ประเทศไทยจะต้องเร่งดำเนินการให้เกิดขึ้นเพื่อป้องกันการเสียโอกาสในการวิจัยเพื่อการพัฒนาและผลิตยาสมุนไพรวัคซีนและอาหารต่างๆที่สามารถผลักดันให้สามารถแข่งขันได้ในตลาดอาเซียนและตลาดโลกซึ่งปัจจุบันประเทศต่างๆทั่วโลกต่างเร่งพัฒนางานการเลี้ยงสัตว์เพื่องานวิทยาศาสตร์จนได้มาตรฐานสากลแทบทั้งสิ้นประเทศในอาเซียนหลายประเทศเช่นสิงคโปร์มาเลเซียอินโดนีเซียเวียดนามมีนโยบายและการลงทุนพัฒนางานการเลี้ยงสัตว์เพื่องานวิทยาศาสตร์จนได้มาตรฐานสากลหลายหน่วยงานและยังมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องโดยสามารถรองรับงานวิจัยที่ส่งเสริมการผลิตยาสมุนไพรวัคซีนที่มีคุณภาพและสามารถส่งขายในต่างประเทศได้

ตั้งแต่ปี 2550 รัฐบาลได้ให้ความเห็นชอบให้มีการพัฒนางานการเลี้ยงสัตว์เพื่องานวิทยาศาสตร์ของประเทศไทยตามแผนกลยุทธ์แห่งชาติว่าด้วยการพัฒนางานสัตว์ทดลอง.. 2550-2554 และได้มีการดำเนินการต่อเนื่องเพื่อพัฒนางานเลี้ยงและใช้สัตว์ทดลองไปสู่มาตรฐานสากลและสามารถรองรับการพัฒนาประเทศตามนโยบายการวิจัยพัฒนาและผลิตยาวัคซีนขึ้นในประเทศได้โดยได้ประกาศแผนกลยุทธ์แห่งชาติว่าด้วยการพัฒนางานเลี้ยงสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์.. 2555-2559 ซึ่งจะนำไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมนอกจากนี้คณะรัฐมนตรีมีความเห็นชอบให้สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาตินำกรอบกลยุทธ์แห่งชาตินี้ผนวกเข้ากับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่11มหาวิทยาลัยเชียงใหม่มีวิสัยทัศน์ที่จะเป็นมหาวิทยาลัยชั้นนำตามมาตรฐานสากลที่ผลิตบัณฑิตมีคุณภาพและมีคุณธรรมมีการมุ่งเน้นงานวิจัยทั้งงานวิจัยระดับพื้นฐานและงานวิจัยประยุกต์เพื่อการสนับสนุนการเรียนการสอนและการถ่ายทอดเทคโนโลยีในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมอันเป็นหนึ่งในพันธกิจที่สำคัญต่อความสำเร็จตามวิสัยทัศน์ที่ตั้งไว้ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลไทยที่มอบหมายให้หน่วยงานที่รับผิดชอบการพัฒนาและผลิตยาสมุนไพรวัคซีนและอาหารเป็นผู้พัฒนาผลผลิตอย่างเข้มแข็งและยั่งยืนเพื่อให้สามารถแข่งขันในระดับสากลทั้งด้านคุณภาพและปริมาณโดยมีความปลอดภัยต่อมนุษย์สัตว์และสิ่งแวดล้อมงานวิจัยสาขาหนึ่งที่เป็นผลผลิตหลักของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่คือการวิจัยทางชีวเวชศาสตร์อันได้แก่การพัฒนายาจากสมุนไพรไทยการพัฒนาวัคซีนการพัฒนาวิธีการตรวจวินิจฉัยโรคและการวิจัยทางวิทยาศาสตร์การแพทย์พื้นฐานเพื่อประโยชน์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตมุ่งไปสู่ความเป็นอยู่ที่ดีของมนุษย์และสัตว์โดยงานวิจัยเหล่านี้สามารถเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันระหว่างประเทศและยังเป็นการพัฒนาเพื่อทดแทนการนำเข้าจากต่างประเทศได้ทั้งนี้ขั้นตอนส่วนหนึ่งของงานวิจัยทางชีวเวชศาสตร์อาจมีความจำเป็นจะต้องทำการวิจัยในสัตว์ทดลองก่อนที่จะนำข้อมูลไปพัฒนาใช้ในมนุษย์ดังนั้นการส่งเสริมยุทธศาสตร์ระดับมหาวิทยาลัยและระดับประเทศจึงควรมีการพัฒนาระบบการวิจัยในสัตว์ที่จะต้องมีมาตรฐานเป็นสากลอันเป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติตลอดจนถูกต้องตามหลักจรรยาบรรณการใช้สัตว์เพื่องานวิทยาศาสตร์ของสภาวิจัยแห่งชาติและหลักจรรยาบรรณการใช้สัตว์ทดลองในระดับสากลเพื่อให้ได้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์สำหรับการวิจัยต่อยอดในมนุษย์และมีผลพลอยได้เป็นการตีพิมพ์งานวิจัยในระดับนานาชาติซึ่งสอดคล้องกับแผนกลยุทธ์แห่งชาติว่าด้วยการพัฒนางานสัตว์ทดลอง.. 2550 – 2554 และ .. 2555–2559ผลการสำรวจสถานภาพการใช้สัตว์ทดลองในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่พบปัญหาดังต่อไปนี้   

1. มีงานวิจัยที่มีการใช้สัตว์ทดลองเป็นจำนวนมากแต่สถานที่เลี้ยงและใช้สัตว์ทดลองยังกระจัดกระจายไปตามหน่วยงานต่างๆภายในมหาวิทยาลัย และไม่ได้มีการดูแลงานวิจัยที่มีการใช้สัตว์ทดลองอย่างเป็นระบบ   

           
      2. สถานที่และวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้เลี้ยงสัตว์ทดลองรวมไปถึงห้องทดลองไม่เป็นไปตามที่มาตรฐานงานการเลี้ยงและใช้สัตว์ทดลองกำหนด

3. ขาดแคลนสถานที่เลี้ยงและใช้สัตว์ทดลองที่มีความจำเป็นต้องใช้ห้องที่มีระบบเฉพาะสำหรับงานวิจัยที่ต้องใช้เชื้อที่เป็นอันตรายต่อมนุษย์ สัตว์ และสิ่งแวดล้อม   

4. ขาดแคลนบุคลากรที่ ทำหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับงานคณะกรรมการดูแลการเลี้ยงและการใช้สัตว์ทดลอง ตลอดจนผู้ใช้สัตว์ทดลองเพื่องานวิทยาศาสตร์ ยังขาดความเข้าใจในบทบาทและหน้าที่ของคณะกรรมการดูแลการเลี้ยงและใช้สัตว์ทดลอง   

5. บุคลากรที่เกี่ยวข้องกับงานการเลี้ยงและใช้สัตว์ทดลองยังขาดความชำนาญและความรู้ในเรื่องการเลี้ยงและการใช้สัตว์ทดลองที่ถูกต้อง เนื่องจากไม่ได้รับการฝึกอบรมเกี่ยวกับการปฏิบัติต่อสัตว์ทดลองหรือการใช้สัตว์ทดลองที่ถูกต้องและต่อเนื่อง   

6. ผู้ใช้สัตว์เพื่องานวิทยาศาสตร์ยังขาดความรู้ในเรื่องจรรยาบรรณการใช้สัตว์เพื่องานวิทยาศาสตร์

7. ขาดแคลนบุคลากรที่มีความชำนาญด้านสัตว์ทดลองที่จะมาเป็นผู้ให้ความรู้เกี่ยวกับการใช้สัตว์ทดลองที่ถูกต้องและต่อเนื่อง หากปัญหาเหล่านี้ไม่ได้รับการแก้ไขย่อมจะส่งผลเสียต่อผลการทดลองในงานวิจัยที่ใช้สัตว์ทดลอง ทั้งในแง่ของความแปรปรวนของข้อมูลและในแง่ของความเชื่อถือของข้อมูลด้วย

นอกจากนี้ผลกระทบในระยะยาวที่อาจเกิดขึ้นได้คือการไม่ยอมรับผลงานวิจัยในระดับนานาชาติเนื่องจากมีการปฏิบัติงานที่ไม่เหมาะสมกับสัตว์ทดลองที่ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการบรรลุวิสัยทัศน์ทั้งในระดับมหาวิทยาลัยและในระดับประเทศมหาวิทยาลัยเชียงใหม่จึงได้มีโครงการจัดตั้งศูนย์สัตว์ทดลองขึ้นและได้แต่งตั้งคณะกรรมการโครงการจัดตั้งศูนย์สัตว์ทดลองมหาวิทยาลัยเชียงใหม่เพื่อดูแลการดำเนินการของศูนย์สัตว์ทดลองโดยโครงการนี้ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากรัฐบาลระหว่างปี2551 ถึง2554 ตามแผนกลยุทธ์แห่งชาติว่าด้วยการพัฒนางานสัตว์ทดลอง.. 2550-2553 ของคณะกรรมการแห่งชาติเพื่อพัฒนางานเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานวิจัยงานทดสอบงานผลิตชีววัตถุงานสอนสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติซึ่งได้ผ่านการอนุมัติให้ดำเนินการได้จากคณะรัฐมนตรีในวาระนั้นแล้ว

 

   ศูนย์สัตว์ทดลอง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สร้างขึ้นเป็นอาคารตั้งอยู่ในพื้นที่ศูนย์วิจัยสาธิตและฝึกอบรมการเกษตรแม่เหียะโดยอยู่ห่างจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่เป็นระยะทาง6 กิโลเมตรมีรูปแบบอาคารมีลักษณะเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กชั้นเดียวมีพื้นที่ใช้สอยประมาณ2,400 ตารางเมตรออกแบบโดยศูนย์ออกแบบและให้คำปรึกษางานสถาปัตยกรรมศาสตร์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ซึ่งได้รับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางในเรื่องการเลี้ยงและการใช้สัตว์ทั้งในและต่างประเทศโดยยึดตามหลัก“Guide for the Care and Use of Laboratory Animals”(หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า“The Guide”) ของUS National Research Council 2010 ซึ่งเป็นแนวทางในการเลี้ยงและใช้สัตว์ทดลองที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ

   ศูนย์สัตว์ทดลอง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มีความจำเป็นที่จะต้องพัฒนามาตรฐานงานเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์เพื่อยกระดับคุณภาพของงานวิจัยที่ใช้สัตว์ทดลองในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่เป็นส่วนแรกดังนั้นงานบริการในปัจจุบันจะมีเฉพาะงานการวิจัยที่ใช้สัตว์ทดลองเท่านั้นไม่รวมงานบริการผลิตสัตว์ทดลองแต่อย่างไรก็ตามนักวิจัยสามารถสั่งซื้อสัตว์ทดลองได้จากแหล่งผลิตที่มีคุณภาพทั้งในและต่างประเทศอาทิเช่นศูนย์สัตว์ทดลองมหาวิทยาลัยมหิดลหรือหน่วยงานเอกชนในต่างประเทศภายในอาคารมีห้องเลี้ยงสัตว์ทดลองระดับconventional และห้องเลี้ยงสัตว์ทดลองสำหรับความปลอดภัยทางชีวภาพระดับ3 (Animal Biosafety Level; A-BSL 3)โดยภายในอาคารมีระบบควบคุมอุณภูมิความชื้นและความดันอากาศ (Heating, Ventilation and Air Conditioning หรือHVAC system) เพื่อให้ได้สภาพแวดล้อมสำหรับการเลี้ยงสัตว์ทดลองตามมาตรฐานที่ระบุไว้ใน“The Guide”     ห้องเลี้ยงสัตว์ทดลองประเภทความปลอดภัยทางชีวภาพระดับ3 (A-BSL 3) เป็นส่วนสนับสนุนงานวิจัยที่ใช้สัตว์ทดลองที่ไม่เคยมีมาก่อนในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่สามารถสนับสนุนให้นักวิจัยของมหาวิทยาลัยทำงานวิจัยและงานทดสอบเกี่ยวกับเชื้ออุบัติใหม่หรืออุบัติซ้ำบางชนิดที่ติดต่อทางการหายใจได้เช่นโรคไข้หวัดนกโรควัณโรคและโรคไข้หวัดใหญ่ซึ่งสามารถก่อความสูญเสียต่อชีวิตมนุษย์และสัตว์และตลอดจนความสูญเสียทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาลหากพบการแพร่ระบาดของโรคเหล่านี้ความพร้อมในด้านเลี้ยงและใช้สัตว์ทดลองและงานบริการที่มีคุณภาพของศูนย์สัตว์ทดลองมหาวิทยาลัยเชียงใหม่จะเอื้อประโยชน์ต่อการขอรับการสนับสนุนทุนวิจัยของนักวิจัยในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ที่เกี่ยวข้องกับการใช้สัตว์ทดลองในระดับชาติตามนโยบายการสนับสนุนทุนวิจัยของคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติและระดับนานาชาติซึ่งส่งผลให้สามารถผลิตบัณฑิตที่มีผลงานวิจัยอันเป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ
 

   ศูนย์สัตว์ทดลองมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้วางแผนเพื่อรองรับงานวิจัยงานทดสอบและงานผลิตชีววัตถุทุกด้านที่มหาวิทยาลัยและองค์กรต่างๆในภาคเหนือมีศักยภาพที่จะศึกษาวิจัยในอนาคตอันเป็นการเพิ่มมูลค่าของผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพน่าเชื่อถือตลอดจนเป็นที่ยอมรับในเวทีการค้าซึ่งในระยะยาวจะถือว่าเป็นการเพิ่มงานและเพิ่มรายได้ของคนในท้องถิ่นถือว่าเป็นผลดีต่อเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ